Αμοιβάδα
Το νερό που περισσεύει συγκεντρώνεται σε κύστεις, που λέγονται σφυγμώδη κενοτόπια, ώστε να μην καταστραφεί το σώμα της αμοιβάδας από τις συνεχείς διογκώσεις του. Η σύλληψη της τροφής γίνεται με τα ψευδοπόδια.Το κυτταρόπλασμα κινείται προς τα ψευδοπόδια και από την πίσω πλευρά του κυττάρου τα ήδη υπάρχοντα ψευδοπόδια συρρικνώνονται. Ιδιαίτερα σοβαρή είναι η περίπτωση της αμοιβάδωσης στην οποία το πρωτόζωο έχει κάνει μετάσταση σε διάφορα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού και δημιουργεί διάφορα αποστήματα. .
Τα κύτταρα αυτά δημιουργούν προεξοχές (τα ψευδοπόδια) του κυτταροπλάσματός τους προς μια κατεύθυνση από την οποία προέρχεται κάποιο ερέθισμα, όπως η τροφή. Η παρασίτωση αυτή λέγεται αμοιβάδωση.
Ως αμοιβάδες (αμοιβαδοειδή) λογίζονται και τα πρωτόζωα που είναι ίδια με αυτήν και επίσης κινούνται με τον ίδιο τρόπο. Για την ευκολία που υπάρχει να βρεθούν και να διατηρηθούν στη ζωή, χρησιμοποιούνται από επιστήμονες ως πειραματόζωα. Ανακαλύφθηκε από τον Άουγκουστ Γιόχαν Ρέζελ φον Ρόζενχοφ το 1755. Αποτελείται από ένα κυτταρόπλασμα, το οποίο είναι διαφανές στην περιφέρεια (εξώπλασμα) και στο εσωτερικό έχει κοκκώδη μορφή και περιλαμβάνει τον πυρήνα.
Το τελευταίο είναι και το κυρίως κυτταρόπλασμα, που καλείται ενδόπλασμα. Αρχικά ο πυρήνας της χωρίζεται σε δύο άλλους, θυγατρικούς, και έπειτα το κυτταρόπλασμά της επίσης διαιρείται στο κέντρο, με περίσφιξη. Πολλά είδη αμοιβάδας αποτελούν απειλή για τον άνθρωπο.
Ζουν μέσα σε γλυκά νερά, έλη και λίμνες. Ο γνωστότερος εκπρόσωπός της είναι η αμοιβάδα η πρωτέα (Amoeba proteus).
Σε αυτό βρίσκονται και τα κενοτόπια, οι οποίοι είναι κενοί χώροι, όπως υποδηλώνει και το όνομά τους. Η αμοιβάδα τρέφεται με άλλους μικροοργανισμούς, πρωτόζωα, αλλά και με βακτήρια και πρωτόφυτα. Υπάγεται στην οικογένεια Γυμναμοιβαδίδες.
Κλείνει την τροφή σε ένα πεπτικό κενοτόπιο. Η εν λόγω παρασίτωση διακρίνεται σε οξεία ή χρόνια και υπό ορισμένες συνθήκες μπορεί να μετατραπεί σε σοβαρή μολυσματική νόσο.
Μερικά παρασιτούν στο παχύ έντερο , όπως η ιστολυτική αμοιβάδα (Endamoeba histolytica), η οποία προκαλεί παθολογικές καταστάσεις, καθώς καταστρέφει τα τοιχώματα του εντέρου. Όλο το σώμα της αμοιβάδας μπορεί να μετατραπεί σε στόμα αλλά και στομάχι.
Παρουσιάζουν ερεθιστικότητα, καθώς αντιδρούν (πλησιάζουν ή απομακρύνονται) στα διάφορα ερεθίσματα που δέχονται από το περιβάλλον τους, όπως το φως και η θερμοκρασία. Έτσι συντελείται η μετακίνηση του μικροοργανισμού, ο οποίος αλλάζει συνεχώς σχήμα. Ο μικροοργανισμός πολλαπλασιάζεται με διαίρεση (διχοτόμηση).
Στη συνέχεια γίνεται πέψη της τροφής, οπότε και διαλύεται με πεπτικά υγρά. Αυτό συμβαίνει επειδή η σύσταση του περιβάλλοντος είναι αραιότερη από τη σύσταση του σώματος της αμοιβάδας.
Η αποβολή των άχρηστων προϊόντων γίνεται από οποιοδήποτε μέρος της κυτταρικής μεμβράνης. Τα συμπτώματα της παρασίτωσης είναι έντονοι πόνοι στην κοιλιά και διάρροια, η οποία συνοδεύεται από έκκριση αίματος.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι εξαιτίας της ώσμωσης στο σώμα της, εισέρχεται στην αμοιβάδα νερό από το εξωτερικό περιβάλλον. Με τον ίδιο τρόπο κινούνται και τα φαγοκύτταρα, που αποτελούν μια κατηγορία λευκών αιμοσφαιρίων.
Από τα κενοτόπια, το νερό που περισσεύει αποβάλλεται στο περιβάλλον και ο μηχανισμός αυτός είναι κοινός σε όλα τα πρωτόζωα που ζουν σε γλυκά νερά. Ο τρόπος με τον οποίο το πρωτόζωο κινείται ονομάζεται αμοιβαδοειδής κίνηση. Η Αμοιβάδα είναι μονοκύτταρος οργανισμός, το χαρακτηριστικότερο ίσως από τα Πρωτόζωα, που κινείται με ψευδοπόδια.
